Ile kofeiny ma jedna filiżanka kawy z ekspresu

Pytanie, ile kofeiny ma kawa z ekspresu, ma krótką odpowiedź orientacyjną. Podwójne espresso ma mniej więcej dwa razy tyle kofeiny co pojedyncze. Mieszanka z robustą przesuwa wynik w górę. Dokładny wynik w twojej filiżance zależy od trzech rzeczy: ile gramów kawy trafia do sitka, jaki gatunek ziarna mielisz i jaką część kofeiny woda zdąży wypłukać. Każdą z nich da się oszacować w domu.

Gramy razy procent: prosty rachunek na kofeinę

Kofeina siedzi w ziarnie i stanowi niewielki ułamek jego masy. Robusta ma jej więcej niż arabica. Podwójna porcja do espresso to mniej więcej dwa razy więcej mielonej kawy niż pojedyncza. Gdy pomnożysz gramaturę przez procentową zawartość kofeiny, dostaniesz kofeinę zawartą w samym proszku.

Do filiżanki nie przechodzi jednak wszystko. Woda w ekspresie przepływa przez kawę w 25–30 sekund i wypłukuje większość kofeiny, ale część zostaje w fusach. Dlatego w filiżance wyląduje mniej kofeiny, niż zawierał sam proszek. Kofeina rozpuszcza się w wodzie łatwo, więc traci się jej mniej niż składników odpowiedzialnych za smak.

Robusta w składzie zmienia wynik najbardziej

Gatunek ziarna waży w tym rachunku więcej niż cokolwiek innego. Robusta ma w ziarnie mniej więcej dwa razy więcej kofeiny niż arabica, więc ta sama porcja może dać w filiżance wyraźnie różną ilość kofeiny. Mieszanki arabiki z robustą lądują gdzieś pomiędzy, a o tym, gdzie dokładnie, decyduje proporcja obu gatunków.

Na paczce rzadko znajdziesz zawartość kofeiny w miligramach. Karta produktu zwykle podaje skład gatunkowy i z niego zaczniesz liczenie. Przy Kawie Classic stoi 100% Arabica, więc do rachunku bierzesz niższy przedział, właściwy dla arabiki. Przy mieszankach z robustą sam skład nie wystarczy: jeśli etykieta nie podaje proporcji, możesz wyznaczyć tylko widełki między czystą arabiką a czystą robustą.

Ile kofeiny ma kawa z ekspresu w zależności od napoju

Z ekspresu wychodzą różne napoje, ale większość z nich opiera się na jednym albo dwóch shotach espresso. Mleko i dolana woda zmieniają objętość, nie ilość kofeiny. Liczby poniżej dotyczą ziaren arabiki i mają charakter orientacyjny:

Lungo daje nieco więcej kofeiny niż espresso z tej samej porcji, bo przez kawę przepływa więcej wody i dłużej. Różnica nie jest jednak dwukrotna, bo większość kofeiny wypłukują już pierwsze sekundy parzenia. Duże latte w kawiarni bywa robione na podwójnym shocie i wtedy liczysz je jak doppio.

Kolba, automat i kapsuła: trzy sposoby na różną gramaturę

W ekspresie kolbowym sam decydujesz, ile kawy wsypujesz do sitka. Sitko pojedyncze i podwójne mają swoją pojemność, a waga kuchenna powie ci, ile gramów faktycznie trafiło do parzenia. To najprostsza sytuacja do liczenia.

Ekspres automatyczny mieli i dozuje sam. Ustawienie mocy w menu zmienia zwykle właśnie ilość mielonej kawy, a zakres gramatury zależy od modelu. Jeśli instrukcja go nie podaje, zważ fusy po jednym parzeniu i odejmij wodę, którą wchłonęły, albo zmiel porcję do pustego pojemnika w trybie bez wody, jeśli twój ekspres na to pozwala.

W ekspresie kapsułkowym gramaturę określa producent kapsułki i zwykle drukuje ją na opakowaniu. Porcja w kapsułce bywa mniejsza niż w sitku kolby, więc kawa z kapsuły nie musi mieć tyle kofeiny, ile espresso z kolby, nawet jeśli w filiżance wygląda podobnie.

Stopień palenia, mielenie i czas parzenia

Palenie zmienia kofeinę w ziarnie w niewielkim stopniu. Ciemno palone ziarno traci więcej wody i masy, jest też większe i lżejsze, więc odmierzane łyżką daje trochę mniej kofeiny niż jasne, a odmierzane wagą mniej więcej tyle samo. Szerzej o tym, czym jasno palona kawa różni się od ciemno palonej, piszemy w osobnym tekście.

Mielenie i czas działają razem. Drobniej zmielona kawa stawia większy opór wodzie, parzenie trwa dłużej i woda wypłukuje więcej. Przy zbyt grubym mieleniu espresso przelatuje w 10–15 sekund i część kofeiny zostaje w fusach. Różnica liczy się jednak w kilkunastu procentach, nie w dwukrotności, jak przy zmianie gatunku albo liczby shotów.

Twoja porcja policzona w czterech krokach

Jeśli chcesz znać liczbę dla własnego ekspresu i własnej kawy, policz ją tak:

1. Zważ porcję mielonej kawy, która trafia do sitka albo do zaparzacza automatu.
2. Sprawdź na paczce albo na karcie produktu skład gatunkowy: sama arabica, sama robusta czy mieszanka.
3. Pomnóż gramy przez procent kofeiny dla danego gatunku: dla robusty jest on wyższy niż dla arabiki. Przy mieszance bez podanych proporcji policz oba warianty i traktuj wynik jako widełki.
4. Od wyniku odejmij mniej więcej jedną piątą, bo tyle kofeiny zwykle zostaje w fusach przy espresso.

Wynik to szacunek, nie pomiar laboratoryjny. Pozwala jednak porównać twoje poranne doppio z popołudniowym latte i zobaczyć, który napój naprawdę wnosi więcej kofeiny.

Pytania i odpowiedzi

Czy espresso ma więcej kofeiny niż kawa z kawiarki albo przelewu?

W przeliczeniu na mililitr tak, bo espresso jest bardzo skoncentrowane. W przeliczeniu na filiżankę kubek kawy przelewowej, parzonej z większej porcji kawy, często zawiera więcej kofeiny niż pojedyncze espresso. Liczy się ilość kawy w porcji, nie gęstość napoju.

Czy mocniejszy, bardziej gorzki smak oznacza więcej kofeiny?

Nie wprost. Goryczka pochodzi głównie ze stopnia palenia i z przeparzenia, a ciemno palona kawa ma w gramie mniej więcej tyle samo kofeiny co jasna. Więcej kofeiny daje robusta w składzie albo większa porcja, a nie sam intensywny smak.

Czy kawa bezkofeinowa z ekspresu ma zero kofeiny?

Nie, w ziarnie zostaje niewielka resztkowa ilość, a jej dopuszczalny poziom zależy od przepisów. W filiżance to ułamek tego, co daje zwykłe espresso. Jeśli szukasz takiego ziarna, przeczytaj, jak wybrać bezkofeinową kawę ziarnistą do domowego ekspresu.

Dlaczego producenci kawy rzadko podają kofeinę na paczce?

Zawartość kofeiny w ziarnie zmienia się między partiami, plantacjami i zbiorami, a w filiżance zależy jeszcze od twojej porcji i sposobu parzenia. Dlatego na etykiecie znajdziesz zwykle skład gatunkowy i stopień palenia. Z tych dwóch informacji oszacujesz kofeinę samodzielnie.